Ders Notları, Genel

Gelişimi Etkileyen Faktörler

1. Kalıtım: Canlıların anne ve babasından almış oldukları genlerin tamamına “Genotip” denir. Canlıların, genotipine dayanarak meydana gelen dış görünüşe “Fenotip” denir.

Kalıtımla ilgili kavramlardan en önemlileri şunlardır:

a. Kromozom: Canlılara ait bilgileri genler halinde bulunduran yapılara kromozom denir. Temel yapısını DNA molekülü oluşturur. İnsanlarda 23 çift kromozom bulunur.

b. Otozom: Cinsiyetin dışındaki vücut yapısını belirleyen kromozomlara denir. İnsanlarda 22 çift bulunur.

c. Gonozom: Cinsiyeti belirleyen kromozomlara denir. İnsanlarda bir çift bulunur.

2. Çevre: Gelişimi etkileyen faktörler içinde yer alan çevre, bireyin doğuştan getirdiği özelliklerin ortaya çıkmasına olanak sağlayan ya da sınırlandıran faktörleri içermektedir. Üç başlık altında inceleyebiliriz:

a. Doğum Öncesi: Çevreyle birebir etkileşime giren annedir. Annenin; yaşı, beslenmesi, alışkanlıkları, psikolojik durumu, kullandığı ilaçlar, geçirdiği hastalıklar bebeği etkiler.

b. Doğum Sırası: Doğum sırasında gelişimi etkileyen faktörler; ters doğum, erken doğum, geç doğum, hijyenik olmayan ortam vb.

c. Doğum Sonrası: Çevreyle doğrudan etkileşime giren çocuğun kendisidir. Etkilendiği noktalar; anne sütü, kültür, eğitim, kitle iletişim araçları, kaçıncı çocuk olduğu, ailenin maddi yapısı vb.

3. Zaman

a. Kritik Dönem: Bireyin çevre uyarıcılarına en açık olduğu dönemdir. Birey kritik dönem içinde o davranışı kazanmamışsa ilerleyen süreçte kazanması oldukça zordur.

Bazı kritik dönemlere örnek verecek olursak:

Güven duygusu: 0-1 yaş

Tuvalet Eğitimi: 1,5-3 yaş

b. Tarihsel Zaman: Toplumda yaşanan bir takım olaylar bireyin gelişimini olumlu-olumsuz etkileyebilir. Savaş, göç, doğal afet, sportif faaliyetler bunların arasında gösterilebilir. Koronavirüs sebebiyle uzaktan eğitim verilen öğrencilerde öğrenme eksikliklerinin görülmesi ve o dönem yapılan merkezi sınavlarda alınan başarısız sonuçlar, tarihsel zamana örnek verilebilir.

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.